Ở lứa tuổi lên sáu, các con bắt đầu bước ra thế giới rộng lớn hơn, không còn chỉ loanh quanh trong vòng tay cha mẹ. Con có lớp học, có bạn bè, có cô giáo, có bài vở, có buồn – vui – tự ti – ganh đua… và cả những điều chưa biết cách diễn đạt.
Thế nhưng không ít phụ huynh chia sẻ rằng:
-
“Con mình chẳng kể gì sau mỗi ngày đi học.”
-
“Hỏi thì gật hoặc lắc, không nói.”
-
“Nhiều khi thấy con có điều gì đó không vui, nhưng hỏi thì con im lặng.”
Thật ra, trẻ nhỏ sẽ không tự nhiên mở lời nếu chúng không cảm thấy an toàn và được lắng nghe thật sự. Và kỹ năng này – “nghe để con nói” – không phải ai cũng sẵn có, mà cần luyện tập bằng yêu thương và kiên nhẫn.
1. Hỏi con bằng những câu mở – tránh chất vấn
Trẻ nhỏ thường không biết kể chuyện theo logic của người lớn. Nếu hỏi “Hôm nay con học gì?”, con dễ trả lời “Con không nhớ.”
Thay vào đó, hãy thử:
-
“Hôm nay điều gì làm con vui nhất ở lớp?”
-
“Có bạn nào hôm nay làm con buồn không?”
-
“Cô giáo có nói gì khiến con ngạc nhiên không?”
Câu hỏi mở như vậy giúp con gợi nhớ, tò mò và sẵn lòng chia sẻ hơn.
2. Lắng nghe không ngắt lời – dù con nói lộn xộn
Trẻ lớp Một nói chuyện chưa mạch lạc, đôi khi nói lan man, diễn đạt ngô nghê. Nhưng nếu người lớn ngắt lời, chỉnh sửa hoặc tỏ ra vội vàng, con sẽ “rút lui”.
Lúc ấy, hãy im lặng lắng nghe với ánh mắt dịu dàng.
Chỉ cần gật đầu, “À, thế à?”, “Ừm, mẹ đang nghe nè!”… cũng đủ để con cảm thấy mình được tôn trọng.
3. Không biến việc chia sẻ thành buổi dạy dỗ
Nhiều ba mẹ mắc lỗi khi nghe con kể xong thì… giảng bài:
-
“Thấy chưa, mẹ đã bảo con rồi mà!”
-
“Lỗi này là tại con đấy!”
-
“Lần sau mà còn như thế thì đừng trách!”
Lúc này, trẻ sẽ hiểu rằng “nói ra chỉ khiến bị la thêm” và sẽ dần im lặng.
Thay vào đó, hãy hỏi: “Con có muốn mẹ góp ý không?”, hoặc đơn giản là: “Mẹ hiểu rồi. Lần sau nếu con cần, mẹ luôn ở đây.”
4. Kể chuyện của ba mẹ để con thấy mình được đồng cảm
Trẻ sẽ dễ mở lòng hơn nếu cảm thấy “mẹ cũng từng như con”. Hãy kể:
-
“Hồi bằng tuổi con, mẹ cũng từng sợ cô giáo.”
-
“Ba ngày xưa cũng hay bị bạn lấy bút.”
-
“Có lần mẹ đi học quên sách, ngồi khóc một mình…”
Khi ấy, con sẽ hiểu rằng mình không cô đơn. Và sự đồng cảm luôn là chiếc cầu nối tuyệt vời nhất giữa cha mẹ và con cái.
Lời kết
Trẻ con không cần người lớn luôn đúng. Trẻ chỉ cần một người chịu nghe con bằng cả trái tim. Khi con thấy được lắng nghe, con sẽ tin tưởng. Khi con được tin tưởng, con sẽ dần trưởng thành trong bình yên.
Mỗi ngày, hãy dành cho con 10 phút trò chuyện không phán xét – như một món quà tinh thần giúp con vững vàng trong suốt hành trình khôn lớn.
Lắng nghe con hôm nay – để mai này con vẫn muốn quay về chia sẻ.